جایگاه حیوانات در حیات بشر

     بررسی ادوارمختلف تاریخ حیات بشرنشان می دهد، که حیوانات نقش نهایت ارزنده دربهبود و رونق زندگی انسان در زمین ایفا کرده اند. دلیل اینکه چرا حیوان ی به این بزرگی ازانسان کوچک اندام اطاعت میکند، روشن است. اما نکتۀ مبهم نهایت طمع و توقع  انسان ازبهره گیری ازحیوانات است، باز هم انتظار انسان از حیوان درهمین محدوده ختم نمی شود. ازآنجایی که تلاش بقیه در ادامه مطلب ...

زکات علم در نشر ان است. امام علی(ع)

جایگاه حیوانات در حیات بشر


جایگاه حیوانات در حیات بشر

بهتر است  این بحث  را در دو بخش مطالعه نمایم :

الف:  حیوان درخدمت انسان

     بررسی ادوارمختلف تاریخ حیات بشرنشان می دهد، که حیوانات نقش نهایت ارزنده دربهبود و رونق زندگی انسان در زمین ایفا کرده اند. دلیل اینکه چرا حیوان ی به این بزرگی ازانسان کوچک اندام اطاعت میکند، روشن است. اما نکتۀ مبهم نهایت طمع و توقع  انسان ازبهره گیری ازحیوانات است، باز هم انتظار انسان از حیوان درهمین محدوده ختم نمی شود. ازآنجایی که تلاش برای بدست آوردن غذا و رسیدن به آسایش از بزرگترین دغدغه های انسان بوده است. درجواب به این خواست ها همیشه حیوانات ازجان مایه گذاشته اند. به جزعده یی محدود که خود را گیاهخوارعنوان می کنند، فرآورده های حیوانی ازخوشآیند ترین غذاها برای مالکان زمین می باشد. پس ازاستفاده غذایی گرفته تا کارکشیدن، موارد تجربی، مقاصد تفریحی، زینتی، و ... خلاصه ازهیچ گونه بهره کشی از حیوان دریغ  نشده است. همه این ها نشان دهندۀ  نقش  و اهمیت حیوانات درزندگی ما انسان ها می باشد.

 

 

 

  انسان با استفاده ازحیوانات زندگی را برای خود راحت و راحت ترساخته است.

 

در صد سال اخیر که انسان انقلاب تمدن و خلاقیت را در کرۀ خاکی  شدت بخشید، رابطه انسان با حیوان و اهمیت این رابطه شکل تازه یی یافت وچه بسا مستحکم تراز گذشته گردیده است. همان گونه که نیازبه همزیستی و حفظ تعادل میان تمام انواع موجودات زنده زمین ازجمله نباتات و موجودات ذره بینی، ازضرورت های اساسی تداوم حیات به حساب میآید، حالا کم وبیش نقش و اهمیت گونه های مختلف حیوانات درزندگی  مالکان زمین به شیوۀ علمی آن برملا گردیده است.

حالا دانشمندان به این باورمشترک رسیده اند، که حیوانات نه تنها برای تولید غذا واستفاده فزیکی و تفریحی خلق شده اند، بلکه  نقش نهایت مهم واساسی درتامین تعادل حیات درروی زمین را نیز برعهده دارند. دراین میان جایگاه برخی از این مخلوقات درتداوم و شکل گیری شیوه های زندگی بهتر برای انسان، منحیث مخلوق برتر، نهایت حیاتی بوده است.

 

 

      درادوار مختلف تاریخ، این گنجینه های متحرک دور و نزدیک با کدخدای زمین حیات بسر برده اند و درتغییرنحوۀ زندگی انسان، نقش نهایت اساسی داشته اند.

 

       یافته های علمی اخیر نشان میدهد که برای تآمین تعادل و تداوم حیات درزمین نیازاست تا به همۀ موجودات زنده سهم مساوی استفاده ازمنابع زمین فراهم گردد، وهم نباید ازمنابع  زمین ازجمله حیوانات و سایرموجودات  استفاده  بی رویه صورت گیرد.

همچنان برای تأمین تعادل وپایداری بهترحیات، علاوه بر آنکه به تمام موجودات سهم مساوی زندگی تأمین میگردد، همزمان نیاز است تا گونه های درحال انقراض نیزحفظ ومراقبت گردند. این درحالیست که شاید همه روزه ده ها گونه ازملیونها نوع مختلف موجودات زنده، قبل از آنکه شناسایی شده باشند، منقرض می گردند.

 با اینکه ازموجودات مختلف مزایایی سرشارنصیب انسان می گردد،  ولی بیشترین وزنهء بهره کشی راحیوانات فقاریه بدوش می کشند. چنانچه این گروه منحیث گنجینه های متحرک درطول تاریخ، دور و نزدیک با کدخدای زمین حیات بسر برده اند و درتغییر نحوۀ زندگی انسان، نقش اساسی ایفا کرده اند.

 

اماهم وزن با پیمانه سرشارثمربخشی، ضررهای جبران ناپذیر نیز ازسوی حیوانات همیشه صحت و سلامت بشر را به مبارزه طلبیده وگاهی حتی شیوع امراض حیوانی، جان ملیون ها انسان را گرفته است. همین حالا چالشهای عمده وحیاتی زیرعنوان بیماریهای مدهش حیوانی چون ایدز، انفوانزا، توبرکلوز، بوسلوز، هاری  و ده ها بیماری دیگر، که همه ساله جان ملیون ها انسان را می گیرند، اینها خود  از بزرگترین چالش های معاصر در راه تداوم حیات انسان در زمین به حساب می آیند، و همه منشأ حیوانی دارند.

      با آنهم خوشبختانه انسان متجسس وخلاق بیکار نه نشسته  وبا تلاش شبانه روزی به اکثر تهدیدها  و خطرات  ناشی از حیوانات نتنها که پی برده بلکه ازتمام یافته های علمی تجربی و دانسته های عقلانی در این عرصه دربلند بردن سطح دانش و بهبود سلامت همنوعان خود بالا ترین حد استفاده را کرده است.

 بازهم آنچه از وسعت خلقت اوتعالی درحد فهم ماست، بعید نیست که همۀ یافته های علمی تجربی انسان تا امروز، همچو قطره یی آب دریا  برابربا بحر نا پیدا، بیش نباشد.

 با آنکه هرروزتهدیدهای گوناگون ازجمله جنگ، آفات طبعی، امراض، وغیره حیات بشر را به چالش می گیرند، بازهم نسل انسان  حد و مرز گذشته را همچنان شکسته و هر از چند سال یکبار ریکارد تازه یی به ثبت می رساند. گزارش سازمان ملل که در اواخرسال 2011 منتشرشد، خبر از ازدیاد هفت ملیاردی نفوس انسان در زمین را داد.

با توجه به ازدیاد روز افزون جمعیت انسانها و درگیرودار بازشناخت و مهارسایر چالشهای  فراراه  تداوم حیات بشر، ازجمله مهمترین آنها یعنی تهدید کمبود غذا و درقدم دوم ترس ازگسترش امراض همه گیر بوسیله آب وغذای آلوده، توجه به تولید غذا یی کافی  و درعین حال سالم و صحی  را درصدر تکاپوهای بشرقرارداده است.

 به این منظور درکنار رشد تولیدی منابع زراعتی منحیث منبع اصلی غذا برای انسان، اینک تلاش ها برای انکشاف منابع غذایی با استفاده ازگونه های حیوانی و دریایی، منحیث بهترین انتخاب ها برای  تأمین پروتین مورد نیاز انسان، بیشتراز پیش مطرح گردیده است. هرچندکه تأمین کننده اصلی غذا برای انسان منابع زراعتی است، اما هیچگاه  محصول زراعتی نتوانسته است  ریکارد ارزش بلند غذایی فرآورده های حیوانی و دریایی را بشکند. ازسوی هم نسبت به منابع غذایی زراعتی، فرآورده های حیوانی و دریایی درمدت زمان کمتر به دست و دهن می رسند.  اما درهمه حال تهدید ها و خطرات بلقوۀ صحی بویژه ازجهت آلودگی محصولات حیوانی مثل کابوس تلخ حیات انسان در زمین همیشه پا برجاست.

 اما خوشبحتانه انسان متجسس با استفاده ازمدل های حیوانی دانش خویش را همچنان افزایش می دهد. چنانچه درپیوند با منافع بهداشت انسان سالیانه جان ملیون ها حیوان، پرنده وسایر زنده جان ها در آزمایشگاه های طبی فدای آزمایشهای می شود، که ممکن برای مهار چالش های صحی و تداوم حیات ما انسانها درزمین مفید باشد. ازگذشته های دور تا حال همیشه محققان علوم طبی در نزدیک به کل تحقیقات وتجربیات علمی طبی ازمدلهای حیوانی استفاده کرده اند.  این خود نیز بزرگترین نحوۀ بهره کشی ازحیوان، به شمار می رود. زد و بند انسان وحیوان  ازعصرشکارتا اهلی ساختن و پرورش بومی حیوانات تا حال ادامه داشته و هرآنچه دل ما انسان ها خواسته روی حیوانات انجام داده ایم، وبه یقین که درآینده هم دریغ نخواهیم داشت.

ب : انسان در خدمت حیوان

 هرآنچه درفوق گفتیم ممکن نشان دهد که ما انسانها منحیث مخلوق برترچقدرمنفعت طلب هستیم. ولی همیشه اینطورهم نیست،  زیرا درخیلی موارد، حیوانات ازشراکت درمالکیت زمین ومنابع آن، نسبت به خیلی از ما انسانها، سود بیشتر برده اند.

گذشته ازفداکاری ها وحیف ومیل شدن حیوانات توسط ما انسانها، بیائید کمی هم رخ دیگرموضوع، یعنی نازونعمتهای که از سوی انسان عاید حیوانات می گردد، یاد آورشویم.

 

 

 

 

با وصف تمام آسیب های که ازدست ما آدم ها به حیوانات می رسد، ومتأسفانه هنوزهم به سبب عدم آگهی ودانش کافی، برخی ازانسانها درمقابل حیوانات از ترحم و مروت انسانی کمترکارمی گیرند. با این همه، سالیانه جان ملیونها حیوان بوسیله انسان ها در سراسر کره آبی نجات داده می شود.

هرسال بیش ازده ها گونۀ درحال انقراض حیوانات حفظ ومراقبت شده و بعد ازتکثیر دوباره به طبیعت آزاد برگردانده می شوند.

گذشته ازتلاشها درحفظ وتکثیرحیات وحش، درمحدوده ی همزیستی باحیوانات، بویژه گونه های که درمجاورت با انسان زندگی دارند، درخیلی موارد بخت و اقبال حتی نسبت به همنوعان ما بیشتر به روی حیوانات می خندد.

برخلاف برخی ازکشورهای به اصطلاح جهان سوم، درخیلی از کشورهای مترقی حیوانات از تمام حقوق و امتیازات حیوانی خود برخردارمی باشند. بازحالا که رفته رفته زندگی انسانها عصری و ماشینی گردیده و زندگی یک نواخت دراینگونه شرایط برای اکثریت آدم ها تکراری وملال آور گردیده است؛ وحالا که فشار کارو سایرمشغله های زندگی عواطف و مراوده انسانی را تحت تاثیرقرارداده، بخت بیشتربا حیوانات یارگردیده است. چنانچه انسان خسته از تلاش و زندگی ماشینی و یکنواخت، درساعات فراغت ازکار،  حیوان را منحیث بهترین همدم خویش برمی گزیند.

     عشق به حیوان تنها درعصرحاضر خلاصه  نمی شود و یا تنها  ویژه ساکنان دنیای مدرن خلاصه نیست. بلکه این میراث کهن اولاد آدم است و همیشه انسان ها درهرعصر و زمان به نحوی شوق حیوانات را درسر داشته و ازگذشته های دور درصد قریب به کل انسانها دل خوشی وحتی آرامش خود را با حیوانات شان می یافتند. چنانچه خیلی ازادیان نیز برای حیوانات مختلف ارزش ومقام های تعین کرده اند. اما درعصرحاضرگراف علاقه به حیوان میان ساکنان شهرهای بزرگ دنیا، طور قابل ملاحظۀ آن بالا رفته است.

 

 

درعصرحاضردرمیان گونه های حیوانی که درآسایش تام زندگی می کنند، بیشتر ازهمه بخت سگ وگربه ها بیدار تر گردیده است. طبق ارقام  وبسایت های غیر رسمی امریکا و انگلستان، بین سال های 2011 تا 2012 تنها در ایالات متحده امریکا 78.2 ملیون سگ خانگی و 82 ملیون  پشک خانگی  ثبت و راجستر گردیده اند. این ارقام درسال2011  درانگلستان، اضافه تراز شانزده ملیون سگ و پشک خانگی را نشان میدهد.  با اضافه به ارقام فوق، ده ها گونۀ دیگر از حیوانات مختلف و پرنده های زینتی نیز با انسان ها زیر یک سقف زندگی می کنند،  و چه بسا که دریک بسترمی خوابند .

 

با توجه به ارقام فوق و درمقایسه با تعداد کشورهای جهان،  بعید نیست که اگرتعداد حیواناتی که درآسایش تمام درکنار انسان ها زندگی می کنند از تعداد آنعده انسان های که در زجر و فلاکت در روی زمین زندگی می کنند، بیشتر باشد .

جالب تراینکه درعصرحاضرآنعده انسان های که درگذشته های نه چندان دور منحیث عنعنه غذایی ازگوشت سگ و گربه تغذیه می کردند، حالا حتی از اعتراف به این عمل خود داری وحتی ازپرداختن به این موضوع خوداری می کنند. دربرخی ازکشورها که هنوزهم این عنعنه غذایی وجود دارد، مخفیانه انجام میشود. زیرا حالا با پیروی از پدیدۀ به اصطلاح زندگی مدرن، خیلی ها خود را ازدل باختگان حقیقی این دو حیوان می دانند.

 

    درنهایت آنعده انسان های که بیشتر به ماشین های در قالب انسان شباهت دارند، ساعت ها کارشاقه در روز را به امید لحظه یی همدم شدن با حیوان خانگی شان تحمل میکنند. حتی خیلی ها نام خانوادگی خود را رسمآ به حیوان خود داده اند  و برخی هم حیوان خانگی خود را درسهمی ازمیراث خود رسمآ شریک ساخته اند.

ازهمه جالب تر چیزی که اگر صد سال قبل مطرح می شد، شاید ازخنده آورترین حرفها می بود، اینکه حالا قوانین کشورها هم رای خود را برخلاف انسان به حیواناتی که مظلوم واقع  شده اند می دهد. زیاد هستند آن تعداد انسان های که درمقابل زیر پا گذاشتن حقوق ویا شکنجه نمودن حیوانات، سال های شیرین عمرخود را پشت میله های زندان سپری می کنند. اما هنوزهم دربعضی ازکشورها کم نیستند  انسانهای که با این همه بند و تبصره و قانون درباب حقوق حیوانات سروکار ندارند ومثل اجداد شان، هرچه ضمیر شان هدایت دهد درمقابل حیوان خود انجام می دهند و ازکس باکی هم ندارند.

 با اینهم درمیان روستا نشینان عشق به حیوان به همان شدت اولی آن  پا برجاست  وهمه گونه های حیوانات اهلی جایگاه خود را حفظ کرده و عاشقان تمام عیار انوع مختلف حیوانات در روستا ها فراوان اند. چنانکه درکنار شوق نگهداری حیوانات تولیدی،  خیلی ها سگ، گربه  و مرغ  و تعدادی هم معشوق بزرگتر چون اسب  ، شتر  و گاو را انتخاب می کنند.

حال که بنحوی برای تدوام و سمت و سو دادن حیات شان   انسانها در سیاره آبی نیاز به حیوان دارند و برخی ها هم براستی که عطش عشق حیوان سراسر وجود شان را فرا گرفته است. نکته ی که نیاز به اندیشه بشتر دارد، چون وچراهای عشق بی پایان انسان به حیوان می باشد. اینکه ازمیان این همه سهولت و امکانات مدرن، چرا انسان امروزی بازهم حیوان را بهترین انتخاب می داند؟

 پاسخ این پرسش راهریک ازدل باختگان حیوانات بگونه ی می دهند