فرهنگ هر جامعه رابطه مستقیم با بسیاری از فاکتورها از قبیل مسائل اقتصادی، سیاسی، مذهبی، ناحیه ای و ... موجود در جامعه دارد. هر کدام از فاکتورهای بالا در کنش با همدیگر میباشد و میتوانند مسیر همدیگر را تعیین یا تغییر دهند. این مسیر بسیار سرنوشت ساز میباشد و جامعه را به سویی میکشاند که بر نسل آینده تاثیر گذار میباشد. نتایج این برهم کنش ها میتواند مثبت یا منفی باشد. نتایج این برهم کنش ها به طور مستقیم و یا غیر مستقیم حفاظت حیات وحش طبیعی و محیط زیست ایران را تحت تاثیر خود قرار میدهد. این موضوع را میتوان به عنوان اکولوژی انسانی قلمداد نمود. هدف از بحث نیز بررسی اکواوژی انسانی و تاثیر آن روی حیات وحش میباشد.
متاسفانه عوامل فوق حیات وحش ایران را در عصر حاضر به شدت تحت تاثیر قرار داده و نتایج سوء زیست محیطی آن را میتوان به وضوح در طبیعت حاضر فلات ایران مشاهده نمود. از بین رفتن بسیاری از گونه های جانوری به خصوص پستانداران و خیلی وحشتناکتر قرار گرفتن بسیاری از گونه های جانوری در Red List واحد حفاظت حیات وحش جهانی (IUCN
۲۰۰۷) را میتوان از نتایج سوء فاکتورهای بالا ذکر نمود.

زکات علم در نشر آن است. امام علی (ع)


اکولوژی انسانی و حفاظت محیط زیست

بسیاری از عوامل میتواند حفاظت حیات وحش را تحت تاثیر قرار دهد. مهمترین موضوعی که میتوان به آن اشاره نمود فرهنگ جامعه میباشد. تاثیر فرهنگ جامعه روی حیات وحش را میتوان از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار داد. به طور کلی فرهنگ جامعه رابطه مستقیمی با حیات وحش دارد. هر چه فرهنگ جامعه غنی تر باشد حیات وحشی نیز غنی تر است.
فرهنگ هر جامعه رابطه مستقیم با بسیاری از فاکتورها از قبیل مسائل اقتصادی، سیاسی، مذهبی، ناحیه ای و ... موجود در جامعه دارد. هر کدام از فاکتورهای بالا در کنش با همدیگر میباشد و میتوانند مسیر همدیگر را تعیین یا تغییر دهند. این مسیر بسیار سرنوشت ساز میباشد و جامعه را به سویی میکشاند که بر نسل آینده تاثیر گذار میباشد. نتایج این برهم کنش ها میتواند مثبت یا منفی باشد. نتایج این برهم کنش ها به طور مستقیم و یا غیر مستقیم حفاظت حیات وحش طبیعی و محیط زیست ایران را تحت تاثیر خود قرار میدهد. این موضوع را میتوان به عنوان اکولوژی انسانی قلمداد نمود. هدف از بحث نیز بررسی اکواوژی انسانی و تاثیر آن روی حیات وحش میباشد.
متاسفانه عوامل فوق حیات وحش ایران را در عصر حاضر به شدت تحت تاثیر قرار داده و نتایج سوء زیست محیطی آن را میتوان به وضوح در طبیعت حاضر فلات ایران مشاهده نمود. از بین رفتن بسیاری از گونه های جانوری به خصوص پستانداران و خیلی وحشتناکتر قرار گرفتن بسیاری از گونه های جانوری در Red List واحد حفاظت حیات وحش جهانی (IUCN ۲۰۰۷) را میتوان از نتایج سوء فاکتورهای بالا ذکر نمود. نتایج برخی تحقیقات روی گونه های جانوری ایران (Torki ۲۰۰۷a, b) نشان داد که سه عامل اساسی، (۱) فقر فرهنگی در نتیجه نا آگاهی مردم، (۲) نبود برنامه های پایستار و مدون دولتی، و (۳) وضعیت اقتصادی در تهدید گونه های جانوری فلات ایران تاقیر به سزایی دارند. اما نیاز است که به تشریح عوامل ذکر شده و دیگر عوامل پرداخت.
در زیر به طور اجمالی به بررسی تاثیر و نقش برخی فاکتورها روی حیات وحش ایران میپردازیم.
۱) تاثیر خانواده:
خانواده بنیانگذار اکولوژی انسانی میباشد. سبک زندگی و رفتار فرزند یا فرزندان (در سنین پایین) هر خانواده در راستای رفتار و سبک زندگی والدین خانواده میباشد. هر خانواده ای بدون شک آداب و رسوم فرهنگی خود را به فرزند خویش انتقال داده. سوالی که در اینجا مطرح میگرد این موضوع است که والدین هر خانواده تا چه اندازه فرزند یا فرزندان خویش را از محیط زیست و مسائل زیستی آگاه مینمایند؟ آیا اصولا برنامه هایی در این راستا وجود دارد؟ جواب این سوال را به خوانندگان محترم که همانا موضوع مورد بحث میباشند واگذار مینماییم
.
۲) تاثیر آموزش و پرورش و آموزش عالی:
فرزندان پس از خانواده از طریق مدرسه به طور رسمی وارد جامعه میشوند. این دومین گامی است که بایستی برای حفاظت از محیط زیست برنامه ریزی نمود.اهمیت آموزش و پرورش در یاد دان مسائل و مشکلات زیست محیطی بسیار بالا میباشد. نقش معلمین نیز در راستای آموزش و پرورش میباشد. دو سوال اساسی در اینجا طرح میگردد: (۱) میزان برنامه ریزی آموزش و پرورش به خصوص در دوره دبستان چه اندازه میباشد؟ (۲) آیا معلمین به عنوان رکنی اساسی تا چه اندازه دانش آموزان خویش را از مسائل و مشکلات زیست محیطی آگاه میکند؟ بدون شک داشتن برنامه ای کاربردی از سوی وزارت آموزش و پرورش و بحث معلمین در مورد زیست محیط بسیار مهم و تاثیر گذار میباشد
.
۳) تاثیر رسانه های جمعی:
رسانه های عومی از قبیل صدا و سما، روزنامه ها، اینترنت و ........ نقش ارزنده را پس از موضوعات بالا میتوانند ایفا نمایند. نقش صدا و سیما در این زمینه بسیار پررنگ تر میباشد. تهیه برنامه های جذاب که در آن مسائل زیست محیطی را مورد بحث قرار دهد نقش مثبتی در حفاظت منابع طبیعی دارد. اما، رسانه های عمومی تا چه اندازه به تحلیل مسائل زیست-محیطی میپردازند؟ و تا چه اندازه مردم را از وقایع زیست محیطی اطرف خوشان آگاه مینمایند؟

۴) فقر:
فقر مالی به طور کلی متناسب با فقر فرهنگی میباشد. مسلما در جامعه ای که فقر فرهنگی آن بالاست نمیتوان انتظار طبیعتی زیبا را داشت. به بیانی دیگر، فرهنگ ضعیف نمیتواند پشتوانه محیط زیستی غنی باشد. موضوع حفاظت محیط زیست برای جوامع یا افرادی از جامعه که فقر فرهنگی دارند موضوعی جداگانه قلمداد میگردد و از دیدگاه اینچنین افرادی (یا جامعه ای) حفاظت از حیات وحش محدود به فعالیت ادارت و یا سازمان های دولتی (به خصوص سازمان محیط زیست) میگردد. از طرفی دیگر شکار حیوانات وحشی (به عنوان غذا و یا معامله) توسط افراد سود جو موضوع بسیار حساسی میباشد که امروزه سازمان محیط زیست پیگیر این قضیه میباشد و افراد سود جو و خائن به طبیعت را دستگیر، جریمه و حتی زندانی میکند. عکس العمل سازمان محیط زیست در این رابطه بسیار تحسین برانگیز میباشد
.
۵) باورهای جامعه:
باورهای جامعه را میتوان به خرافات و شایعات محدود نمود. متاسفانه در جامعه ما شایعت و خرافات فراوانی به چشم میخورد که در ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم محیط زیست میباشد. مثال خرافات را میتوان به کشتن مار و له کردن سر جانور محدود نمود. مواردی شبیه این موضوع در کشور ما (ایران) به طور فراوانی به چشم میخورد. مثال شایعات را میتوان به سمی بودن مارمولک های خانگی محدود مینمایم (برای اطلاات بیشتر میتوان عبارت زیر را در سایت آفتاب یا گوگل "شایعه سمی بودن مارمولک های خانگی" جستجو نمود). خرافات و شایعات موجود در فرهنگ جامعه ما متاسفانه برخی از گونه های جانوری را منقرض نموده و خیلی از آنها را به مرحله انقراض کشانده.
۶) برنامه های دولتی و پایستاری آن:
ادارات و یا سازمان های دولتی برنامه های بسیار جالبی را برای حفاظت محیط زیست میریزند. اما متاسفانه مشکلی که در این راستا وجود دارد این است که خیلی از این برنامه ها کاربردی نمیباشد، پایستار نمیباشند، ممتد نمیباشند و یا اینکه در اجرای آن مشکلاتی به وجود می آید. البته آنچه که در جامعه دیده میشود برنامه های توسه ای و اقتصادی میباشد که برتر از برنامه های حفاظتی در نظر گرفته میشود و در خیلی از موارد برنامه های اقتصادی پیروز بر برنامه های زیست محیطی میگردد. برای مثال در مورد زدن سد در رودخانه هاموضوعی میباشد که جنبه اقتصادی آن بر جنبه زیست محیطیش غلبه میکند. هر چند که از طرف سازمان و یا ادرات مربوطه مخالفت هایی صورت میگیرد اما به دلیل منفعت بالای اقتصادی طرح بایستی به مرحله اجرا برسد.
موارد بسیاری وجود دارد که حیات وحش را به طور اساسی تهدید میکند، اما در اینجا نیاز شد که به بررسی چند عامل پرداخت تا حداقل زنگ خطری برای طبیعت دوستان باشد.
نتیجه کلی که میتوان گرفت این است که فرهنگ هر جامعه با حفاظت حیات وحش رابطه مستقیمی دارد، و هر چه فرهنگ جامعه ضعیف باشد حیات وحش نیز وضعیت بسیار بدی پیدا خواهد نمود و در آیند بدتر خواهد شد.
امید است که مسئولین محترم و به خصوص مردم عزیز ایران برای حفاظت حیات وحش فلات ایران بیش از پیش ارزش قائل شوند و به طور مستقیم در حفاظت حیات وحش ایران شرکتی مستحکم و پایستار نمایند.

گردآورنده: سعید میرزایی

انرژی هسته ای در محیط ز یست: 

اولین بار واژه توسعه پایدار در سال ۱۹۸۰ مطرح گردید . تعاریف متعددی برای توسعه پایدار ارائه گردیده که عمومی ترین آنها عبارت است از :شکلی از توسعه ، برای برآوردن نیازهای نسل حاضر بی آنکه به قابلیت نسل های آینده برای برآوردن نیازهایشان آسیب رسد .

بیش از ۶ میلیارد نفر در جهان زندگی می کنند و همه خواستار زندگی طولانی توأم با سلامت هستند از این رو بایستی خود را از صدمات ناشی از طبیعت که در زندگی با آن مواجه هستیم همچون بلایای طبیعی ، تغییرات غیرقابل پیش بینی آب و هوا ، اراضی و تهدیدهای دیگر محافظت نمائیم.

بشر برای ادامه حیات به همان میزان که به غذا و آب سالم نیاز دارد به مقدار زیادی انرژی هم نیازمند است و البته قادر هم نیست که این نیازها را بدون آنکه اثرات زیست محیطی وسیعی ایجاد کند برآورده نماید.
اثرات زیست محیطی و منابع انرژی

اوایل انقلاب صنعتی محیط زیست بعنوان یک زباله دانی بزرگ برای انواع آلودگی و مواد زائد بشمار می آمد اما کشورهای صنعتی خیلی زود دریافتند که آلودگی صنعتی و مواد زائد انسانی سیستم اکولوژیکی محلی را آلوده می‌سازد . لذا تلاشهای زیادی صورت گرفت تا اثرات زیست محیطی محلی را با انتقال مواد آلاینده به نقاط دورتر مهار کنند                                                                                                        .
بعدها متوجه شدند که این راه حل هم اصولی نیست . هم اکنون جهانیان پذیرفته اند که سوزاندن سوختهای فسیلی اثرات شدیدی بر گرم شدن آب و هوا دارد . شیوه جدیدی از تفکر مورد نیاز است که بواسطه آن هر کشوری در جهان مسئولیتی در قبال محیط جهانی خود داشته باشد و در عین حال به کشورهای ضعیف نیز اجازه داده شود که زندگی خود را بهبود بخشند.                         


اثر گازهای گلخانه ای
:

اتمسفر کره زمین،پرتوهای مرئی خورشید را که دارای طول موج کوتاه می باشنداز خود عبور می دهد.قسمت عمده انرژی تابشی خورشید جذب سطح زمین می شود و سپس بصورت امواج گرمائی با طول موج بلند منتشر می گردد.اتمسفر بعلت اثر ترکیبی گازهای گلخانه ای نسبت به امواج گرمائی منتشر شده از زمین نفوذ ناپذیر است وقسمت عمده این پرتو ها را جذب می نمایدو این امر موجب گرم شدن اتمسفر می گردد.بدین ترتیب امواج گرمائی دوباره بسوی زمین منعکس می شود.پدیده مذکور به اثر گلخانه ای موسوم است.یعنی به همان صورت که در یک گلخانه شیشه ها از خروج انرژی حرارتی جلوگیری می نمایند،گازهای گلخانه ای نیز نقشی تقریبا مشابه بر عهده دارند. قبل از انقلاب صنعتی غلظت دی اکسید کربن در فضا حدود ppm۲۷۵یا ۲۷۵/۰ درصد بود اما در اثر استفاده از سوختهای فسیلی بویژه زغال سنگ و اخیرا" نفت و گاز ، و متعاقب آن جنگل زدائی در خیلی از مناطق دنیا ،مقدار دی اکسید کربن به ۳۷۰ppm افزایش یافت .  

گازهای گلخانه ای عبارتند از دی اکسید کربن ،متان،کلروفلوروکربنها،اکسید های نیتروژن، بخار آب،ازن

انتشارگازهای گلخانه ای مهم در انگلستان (۲۰۰۰)

یکی از گازهای گلخانه ای مهم متان است .متان هنگام نشت از خطوط لوله انتقال گازمنتشر می شود . از دیگر منابع انتشار متان محل دفن زباله های خانگی ، مزارع کاشت برنج ، حیواناتی مانند گاو ، موریانه ، میادین گاز و معادن زغال‌سنگ را می توان نام برد  .
منابع انتشار اکسید نیتروژن (N۲O) ، سوخت زغال سنگ (جهت تولید برق ) و کارخانه تولید اسید نیتریک است . ازن (O۳) موجود در سطح زمین از طریق موتور اتومبیل ، پالایشگاه نفت، نیروگاههای با سوخت زغال‌سنگ و نفت و گاز انتشار می یابد. ترکیبات CFC که در یخچالها و اسفنج ها مورد استفاده قرار می گیرند از عوامل مخرب لایه ازن هستند که خوشبختانه در حال حذف کامل از چرخه مصرف می باشند .

دانشمندان اثرات گلخانه ای را بسیار جدی می دانند که مهم ترین آن بالا رفتن درجه حرارت زمین است. از این رو اثر گلخانه ای اغلب تحت عنوان Global Warming (گرمای جهانی ) اشاره می‌شود . اما این اثر در هر کشوری متفاوت است. کشورهای سردسیر دنیا از افزایش درجه حرارت سود می برند در حالیکه در کشورهای دیگر محصولات کشاورزی آسیب می بیند .

IPCC (هیئت بین الدول تغییر آب و هوا) تخمین زده است که حرارت جهان بین ۵/۱ تا ۶ درجه سانتیگراد در اواخر این قرن افزایش می یابد.


افزایش درجه حرارت اثرات ذیل را به دنبال خواهد داشت
:

بالا آمدن سطح دریاها( ذوب شدن یخهای قطبی )

به زیر آب رفتن بسیاری از مناطق پست (پائین تر از سطح دریا) یا خسارت به سیستم کشاورزی به واسطه نفوذ آب شور

مختل شدن تأمین آب

ترک منازل توسط بسیاری افراد


تغییرات عمومی آب و هوا می تواند منجر به شیوع بیماریهای استوائی ، از بین رفتن مزارع و کشاورزی و نیز تعداد کثیری از حیوانات و گیاهان گردد .
حوادثی از قبیل سیل ، طوفان ، گردباد ، بطور
وسیع در حال افزایش است که مقابله با آن کار دشواری است .
موضوعات مذکور چه اثراتی بر صنعت انرژی می گذارد ؟ اداره محافظت‌های محیطی (EPA) امریکا تخمین زده است که حدود ۶۰ تا ۶۵ درصدگازهای گلخانه ای به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بواسطه استفاده از انرژی تولید می شوند .
IPCC
و دیگر اعضا از قبیل کمیسیون سلطنتی، درباره آلودگی های زیست محیطی اظهار کرده اند که انتشار گازهای گلخانه ای در کشورهای توسعه یافته باید تا حداقل ۶۰ درصد نسبت به سطح انتشار در سال ۱۹۹۰ و تا سال ۲۰۵۰ کاهش یابد . با توجه به افزایش تقاضای انرژی ، این امر چالش بزرگی است و تا ۲۰۵۰ عمده انرژی دنیا می بایست بدون انتشار گاز گلخانه ای تولید شود .

در سال ۱۹۹۷ در اجلاس کیوتو مقرر گردید انتشار گاز گلخانه ای تا دوره زمانی ۱۲-۲۰۰۸ کاهش یابد که تعهدات آن توسط اکثر کشورهای توسعه یافته پذیرفته شد اگرچه آمریکا کمتر از ۵ درصد جمعیت دنیا را دارد، اما یک چهارم از گازهای گلخانه ای جهان را تولید می کند و این در حالیست که این کشور پروتکل کیوتو را نپذیرفته است( اکنون این پروتکل برای تمامی کشورهای عضو لازم الاجرا گردیده است .

در این راستا هدف انگلستان با توجه به دوره تعهد، کاهش ۵/۱۲ درصد انتشار (نسبت به سطح سال ۱۹۹۰) است.در حقیقت انگلستان یکی از نادر کشورهایی بود که متعهد گردید بیش از اینCO۲ ) مهمترین گاز گلخانه ای( را وارد جو ننماید . آنها دریافتند که تولید برق با استفاده از سوخت گاز طبیعی نسبت به سوخت زغال‌سنگ دی اکسید کربن کمتری منتشر می کند بنابراین در دهه ۱۹۹۰ تعدادی نیروگاه گاز سوز احداث گردید .

از طرف دیگر افزایش راندمان ایستگاههای هسته ای بدون کربن در انگلستان (از ۲۰ درصد تأمین برق در سال ۱۹۹۰ تا ۲۶ درصد در سال ۱۹۹۹ ) ناشی از بهبود عملیات فنی در این حوزه بود .

در همین راستاو به منظور وادار کردن شرکتها به کاهش انتشار دی اکسید کربن مالیات جدیدی به نام مالیات کربن (Carbon tax ) وضع گردید. در اقدامی دیگر کشور ها توافق کردند که سالانه مقدار معینی CO۲ منتشر سازنداین حق تحت عنوان تجارت حق نشر (tradable emission permits) نام گرفت.


جنگل زدائی


در کشورهای در حال توسعه سالانه جنگل های بسیار زیادی جهت استفاده از چوبهای جنگلی از بین می روند این کشورها مسئول انتشار یک پنجم دی اکسید کربن می باشند . درختان و خاک، دی اکسید کربن را از جو جذب می کنند. هرچقدر تعداد درختان کمتر شود به همان نسبت جذب دی اکسید کربن کاهش می یابد .این درختان معمولا" جهت آماده سازی زمین برای دامداران و کشاورزی و یا بعنوان مواد اولیه تولید کاغذ و صنعت ابریشم مصنوعی ، قطع می شوند .
در آفریقا سالانه۳۰۰ میلیون تن هیزم سوزانده می شود که منجر به از بین رفتن ۲۰۰ میلیون هکتار جنگل می‌گردد . جنگل زدایی منجر به فرسایش خاک ، کاهش تعداد حیوانات و تغییرات آب و هوای محلی (بومی) و از طرف دیگر باعث افزایش میزان انتشار CO۲ در دنیا می شود .

امروزه بیشترین جنگل زدائی، در کشورهای در حال توسعه اتفاق می افتد . کشورهای پیشرفته ضروری است اقداماتی در حمایت از این کشورها صورت دهند تا بتوانند به شیوه پایدارتر جنگل هایشان را مدیریت نمایند.


● منابع
CO۲ دست ساخته بشر

کلیه سوختهای فسیلی بویژه زغال سنگ باعث نشر CO۲ می‌گردند. هر Kwh الکتریسیته تولیدی با استفاده از زغال‌سنگ، باعث انتشار تقریبا" ۱kg دی اکسید کربن می‌شود. در حالیکه یک نیروگاه با سوخت گاز، حدود۰/۴۵ kg دی اکسید کربن تولید می کند .
نیروگاه هسته
ای و سوختهای تجدید پذیر به نسبت سوختهای فسیلی مورد استفاده در ساختمانها و نیروگاهها و استخراج سوخت اورانیم مقدار کمتری (حدود kg ۰/۰۲) دی اکسید کربن تولید می کنند . در سالهای اخیر توجه زیادی به حذف دی اکسید کربن از نیروگاههای برقی که از سوخت زغال سنگ و یا گاز استفاده می کنند شده است . یک پروژه نیمه صنعتی در میدان گازی غرب ،Sleipner در سواحل نروژ به اجرا درآمده است .در این پروژه دی اکسید کربن قبل از ارسال به کارخانه ها و منازل جدا می شود و به جای رهاسازی در جو به آب نمک بستر دریا تزریق می گردد .
بصورت نظری ، دی اکسید کربن را می‌توان از دودکش نیروگاهها جمع آوری کرده و به محل مناسبی منتقل نمود همچنین در حوزه های نفتی یا گازی غیرقابل استفاده ، در لایه های زیرین دریا و یا مستقیما" در اعماق اقیانوس تزریق شود . اگرچه این فرآیند به صورت فنی قابل اجرا به نظر می رسد اما به شکل عملی بسیار گران قیمت است.همچنین اطمینان از عدم خروج CO۲ از مخازن جهت جلوگیری از صدمات محیطی غیرقابل جبران بسیار مهم است .
باران اسیدی
:
نیروگاههای با سوخت
زغال سنگ ، وسائط نقلیه و بعضی صنایع خاص گازهای اسیدی منتشر می کنند که مهمترین آنها دی اکسید سولفور است . همچنین احتراق در درجه حرارت های بالا باعث تولید اکسیدهای نیتروژن می گردد . دی اکسید سولفور ضمن حل شدن با آب باران و واکنش با هوا تشکیل اسید سولفوریک می دهد . بطور مشابه اکسیدهای نیتروژن ، اسید نیتریک بوجود می آورند . این اسیدها برای گیاهان و حیوانات مضر هستند و باعث اسیدی شدن دریاچه ها می شود . همچنین آلومینیوم و دیگر فلزات سمی موجود در خاک توسط باران حل شده و به دریاها و دریاچه ها راه می یابند که این خود باعث به خطر انداختن حیات آبها می‌گردد .

از همین رو بیشتر کشورهای اروپایی مصرف زغال سنگ را کاهش داده اند و به جای آن از گاز و نیروی هسته ای استفاده می کنند .
اثرات دیگر سوزاندن سوخت‌های
فسیلی و چوب :

نیروگاههای بزرگ سالانه مقادیر زیادی سوخت زغال سنگ مصرف می کنند. حدود ۴۰۰۰ تن ذرات خاکستر دارای مواد نامطلوب شامل کادمیم ، جیوه ، ارسنیک و اورانیم (بعلاوه ۱۰ میلیون تن CO۲ و ۲۰۰۰۰۰ تن گاز ترکیب شده با باران اسیدی) تولید می کنند .
استفاده از زغال سنگ و چوب برای مصارف داخلی در بسیاری از نقاط
دنیا همچنان اهمیت دارد . ذرات دودی که‌تولید می‌شود به میزان بسیار زیادی برسلامتی مردمی که آن هوا را تنفس می کنند اثر منفی می گذارد .
در سال ۱۹۵۲ آخرین مه- دود عظیم لندن نزدیک به ۴۰۰۰ نفر از مردم را (در فاصله زمانی هر دو هفته یکبار ) از بین برد . و به دنبال آن در سال ۱۹۵۶ قانون هوای پاک به تصویب رسید که منجر به استفاده وسیع از سوختهای بدون دود در پایتخت شد اما حتی تا دهه ۱۹۹۰ هم مه - دود همچنان اتفاق می افتاد و جان بسیاری از مردم را می گرفت. امروزه بسیاری از کشورها به شکل مشابه با این مشکلات مواجه هستند. در سال ۱۹۹۷ تخمین زده شد که حداقل ¼ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا فوت کردند و احتمالا" هر ساله ۶ میلیون نفر هم مبتلا به این معضل می گردند که بسیاری از این مشکلات به علت آلودگی در فضاهای بسته می باشد. کوشش‌های زیادی جهت بهبود کیفیت هوا در شهرهای بزرگی همچون تهران، پکن ،‌بانکوک و مکزیکوسیتی در حال انجام است .
تجدیدپذیرها:

در سالهای اخیر بحث های زیست محیطی زیادی در ارتباط با منابع تجدیدپذیر صورت گرفته است . منابعی که قابل دسترس هستند و در عین حال تأثیرات زیست محیطی از قبیل باران اسیدی، تغییر آب و هوا و یا محدودیت سوخت ندارند. بعلاوه اگرچه گاهی اوقات منابع انرژی تجدیدپذیر تحت عنوان دوستدار محیط زیست نامیده می شوند اما اثرات سوء زیست محیطی نیز دارند. برای مثال جزر و مد به عنوان یک منبع انرژی می تواند به زندگی رودخانه صدمه بزند و باعث تجمع گل و لای شود. از طرف دیگر تفاوت بین جزر و مدهای کم و زیاد نزدیک سواحل اثرات مخربی بر پرندگان تخمگذار می گذارد .
در کشورهای گرمسیر، دریاچه هایی که برای تولید برق مورد استفاده قرار می گیرند محل مناسبی برای رشد انواع انگل های بیماری زا می باشد . انرژی بادی با همه جذابیت و فوایدش اما بی خطر هم نیست.توربین های بادی مجاور ساحل پرسروصدا بوده و باعث اختلال گیرنده های تلویزیونی می گردد . بعلاوه زندگی پرندگان را به مخاطره می اندازند.یکی دیگر از منابع تجدید پذیر، انرژی هسته ای است که به عنوان یکی از منابع جدید انرژی دردنیا مطرح می باشد.
گردآورنده: سعید میرزایی