وبا چیست؟

و با یک نوع عفونت روده کوچک است که به وسیله باکتری «ویبریوکلرا» به وجود می‌آید. این باکتری عموماً در آب دریاها و برخی آب‌های شیرین یافت می‌شود. اسهال و تهوع شدید از علائم اصلی وبا به شمار می‌روند. این باکتری از طریق مصرف آب آشامیدنی یا غذای آلوده منتقل می‌شود. اگر شدت اسهال و استفراغ در افراد مبتلا افزایش یابد، بدن آنها با عارضه کم آبی ناگهانی و بر هم خوردن تعادل الکترولیتی مواجه می‌شود. بقیه در ادامه مطلب...

زکات علم در نشر أن است. امام علی(ع)

وبا


همزمان با فرا رسیدن فصل تابستان، نگرانی‌هایی در رابطه با بروز و حتی اپیدمی ‌بیماری وبا به وجود می‌آید. در این مقاله بر آنیم تا نگاهی اجمالی به این بیماری مهلک که سالانه جان هزاران انسان را می‌گیرد، بیاندازیم.

و با یک نوع عفونت روده کوچک است که به وسیله باکتری «ویبریوکلرا» به وجود می‌آید. این باکتری عموماً در آب دریاها و برخی آب‌های شیرین یافت می‌شود. اسهال و تهوع شدید از علائم اصلی وبا به شمار می‌روند. این باکتری از طریق مصرف آب آشامیدنی یا غذای آلوده منتقل می‌شود. اگر شدت اسهال و استفراغ در افراد مبتلا افزایش یابد، بدن آنها با عارضه کم آبی ناگهانی و بر هم خوردن تعادل الکترولیتی مواجه می‌شود. پزشکان در مراحل اولیه درمان سعی می‌کنند با سیراب کردن بیمار، کم‌آبی بدن او را مرتفع کنند و اگر این گونه نشد، از طریق رگ‌های خونی به او آب می‌رسانند. البته تجویز برخی داروهای آنتی‌بیوتیک نیز در درمان وبا راهگشا خواهد بود. براساس آمار منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی، در سال 2010، 3 تا 5 میلیون نفر در سراسر کره زمین به وبا مبتلا شدند و از این تعداد 100 هزار تا 130 هزار نفر جان باختند.



علائم و نشانه‌ها

نشانه‌های اولیه ابتلا به وبا شدید هستند و با اسهال بدون درد یا استفراغ مایع روشن (مثل آب)، شروع می‌شوند. این نشانه‌ها عموماً بین یک تا پنج روز پس از ورود باکتری «ویبریوکلرا» به بدن، به صورت کاملاً ناگهانی بروز می‌کند. اگر شخص مبتلا به وبا تحت درمان قرار نگیرد، بین 10 تا 20لیتر از آب بدن خود را در طول یک روز به صورت اسهال دفع می‌کند و این مهم برای یک انسان با مرگ مترادف است. از طرفی، از هر 100 نفر، 3 نفر نیز باکتری را بدون بروز علائم در وجود خود نگه می‌دارند. از علائم از دست دادن آب توسط بیماری وبا می‌توان به پایین آمدن شدید فشار خون، چین برداشتن پوست (مخصوصاً در دستان)، چشمان گود رفته و ضربان شدید قلب اشاره کرد.‏



علل

اگر چه اصلی‌ترین راه ورود باکتری عامل وبا به بدن از طریق آب و غذای آلوده است، اما به واقع این باکتری می‌تواند به صورت طبیعی در هر محیطی زندگی کند. پزشکان بر این باورند که برای ابتلای یک فرد بزرگسال و سالم به وبا باید بیش از 100 میلیون باکتری «ویبریوکلرا» وارد بدن او شود. در این حال، کودکان از استعداد بیشتری به منظور ابتلا به این بیماری برخوردارند. کارشناسان ابراز عقیده می‌کنند که کودکان 2 تا 4 سال از بالاترین پتانسیل ابتلا برخوردارند. از سویی، گروه خونی افراد نیز در میزان مستعد بودن به ابتلا مؤثر است. گفته می‌شود که افراد دارای گروه خونی ‏O‏ بیشتر از بقیه گروه‌های خونی در معرض ابتلا قرار دارند. همانطور که پیشتر هم اشاره شد، آب و غذای آلوده اصلی‌ترین راه انتقال این بیماری کشنده است. در برخی جوامع در حال توسعه که دسترسی به آب لوله‌کشی و سالم به یک افسانه می‌ماند، آمار وبا به شدت رشد دارد. این در حالیست که در جوامع پیشرفته این باکتری عموماً توسط غذاهای دریایی به بدن افراد انتقال می‌یابد. دانشمندان با بررسی‌های گسترده دریافتند که باکتری وبا در میان دیگر جانداران به غیر از انسان فقط در صدف‌های دریایی و دیگر نرم‌تنان آبزی و همچنین پلانکتون‌ها یافت می‌شود. در حال حاضر در بیشتر کشورها افراد مبتلا به وبا را تا مدتی تحت قرنطینه نگه می‌دارند چون فضولات انسانی این افراد باید به صورت صحیح نابود شود. در برخی موارد مشاهده شده که از بین نرفتن صحیح این فضولات باعث شده تا منابع آبی زیرزمینی به صورت گسترده و کلان آلوده به باکتری مولد وبا شوند. شایان گفتن است که وبا در موارد بسیار نادری از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود.‏



مکانیسم

بیشتر باکتری‌ها پس از ورود به معده به علت خاصیت اسیدی آن از بین می‌روند. در این میان برخی باکتری‌ها با ذخیره انرژی و مواد مغذی و همچنین بستن راه تولید برخی پروتئین‌ها زنده می‌مانند. هنگامی‌که این باکتری‌ها از فیلتر معده به سلامت عبور می‌کنند و به روده کوچک می‌رسند مجبورند تا در مخاط روده کوچک حرکت و از دیوارة آن عبور کنند. از این رو باکتری مولد و با شروع به تولید پروتئین فلاژلین می‌کند تا بتواند برای خود تاژک بسازد. پس از اینکه باکتری ویبریوکرا خود را به دیواره روده رساند و جای خود را در آن جا محکم کرد شروع به تولید نوعی پروتئین سمی ‌می‌کند که این ماده موجب شروع علائم اسهال شدید در فرد می‌شود.‏



تشخیص

پزشکان با استفاده از نوارهای مخصوص تست ادرار می‌توانند به راحتی وبا را در بدن فرد تشخیص دهند. اگر جواب آزمایش تست ادرار مثبت بود، سپس پزشک آزمایش‌های تکمیلی را انجام می‌دهد. آزمایش‌هایی مثل میزان مقاومت بدن فرد مبتلا به آنتی بیوتیک‌ها از جمله آزمایش‌های تکمیلی به شمار می‌رود. در هنگام همه‌گیری (اپیدمی) دیگر پزشکان نباید منتظر جواب آزمایشگاهی باشند و باید با استفاده از شرح حال بالینی بیمار، مراحل درمان را فوراً آغاز کنند.



جلوگیری از ابتلا

از آنجایی که وبا مستقیماً جان انسان‌ها را با خطر مواجه می‌کند، می‌طلبد که دولت‌ها برای مردمان خود دسترسی به آب لوله‌کشی و پاک را فراهم کنند.

در جوامع پیشرفته که آب پاک در دسترس عموم است، بیماری وبا به عنوان یک بیماری تهدیدکننده جان انسان‌ها محسوب نمی‌شود. براساس شواهد موجود، در آمریکا، جدی‌ترین تهدید براثر وبا در سال‌های 1910 تا 1911 اتفاق افتاد. اکنون به این راه‌ها هم توجه کنید:

1ـ استریلیزه کردن: دفع صحیح فضولات افراد مبتلا به وبا با از بین بردن ملحفه و لباس افراد قربانی می‌تواند در جلوگیری از شیوع وبا تا حد زیادی مؤثر باشد. باید تمامی ‌وسایلی که در اطراف فرد مبتلا به وبا قرار دارد، با آب پاک و مواد شوینده شسته شود. این مواد باید دارای خاصیت ضد میکروب و آنتی باکتریال باشند.

2ـ فاضلاب: تصفیه علیه عوامل میکروبی فاضلاب‌ها به طور کلی توسط کلر، گاز ازن و نورماوراء بنفش انجام می‌شود. برخی نهادها با انجام این کار مانع از گسترش وبا و آلوده شدن منابع آب شرب به ویروس مولد این بیماری می‌شوند.

3ـ منابع: پس از اعلام برخی هشدارها در مورد احتمال ابتلای برخی از افراد یک منطقه به وبا، بلافاصله باید تمامی‌ آن منطقه و منابع آبی آن با استفاده از ابزارآلات لازم ضدعفونی شود.



واکسن

در حال حاضر برخی واکسن‌های وبا که به صورت خوراکی مصرف می‌شوند، در بازار موجود هستند.

«داکورال» یکی از واکسن‌های موفق در زمینه مبارزه با وباست. براساس آمار منتشرشده، این واکسن تا 85 درصد از ابتلا به وبا جلوگیری می‌کند.

این واکسن در حال حاضر در 60 کشور جهان مصرف می‌شود، اما هنوز به عنوان یک عامل بازدارنده اصلی محسوب نمی‌شود. سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که در نقاط پرخطر، افراد دست کم سالی 2 بار توسط این قطرات خوراکی واکسینه شوند.

می‌طلبد که در تابستان همه ما تمامی ‌علائم یادشده را جدی بگیریم و به محض بروز این نشانه‌ها پزشک خود را مطلع کنیم.‏‎‏ ‏