اهمیت و مفیدیت فضای سبز شهری چیست؟

احداث جنگل و پارک‌های شهری در وهله‌ی اول بر روی روح و روان شهرنشینان تاثیر دارد و منجر به تلطیف روحیات و آرام نمودن روانی پریشان می‌شود که ناشی از فشارهای روزمره‌ی زندگی آن هم به طور خاصه در شهرهای امروزی است که هر روز با معضلاتی بیشتر چون مهاجرت، بیکاری، آلودگی صوتی و ... مواجه است بقیه در ادامه مطلب...

زکات علم در نشر آن است. اما م علی(ع)

فضای سبز شهری


اهمیت فضای سبز در توسعه پایدار شهری

کاربریهای عمومی شهری امروزه نه تنها بعنوان یک کاربری شهری مطرح هستند ، لیکن از ضروریات جامعه شهری نیز محسوب می شوند.کاربریهای عمومی در بسیاری از شهرها به دلایلی چون تراکم بالای جمعیت ، عدم انتظار در استقرار و مکان گزینی و عدم توجه به شعاع دسترسی و آستانه های جمعیتی قادر به ارائه کارکردهای مطلوب به شهروندان نمی باشند . این موضوع درشهرهای بزرگ و به ویژه برای کاربریهایی نظیر فضای سبز از نمود بیشتری برخوردار است بایستی توجه نمود در خدمات رسانی شهری تنها افزایش تعداد مراکز خدماتی دلیل برخدمات رسانی مناسب نبوده بلکه ارائه عملکرد و کیفیت آنه نیز حائز اهمیت است.

فضای سبز

فضای سبز بخشی ازکاربریهای عمومی هر شهر را تشکیل می دهد که دارای ابعاد مختلفی از جمله کارکر زیست محیطی ، کارکرد ترافیکی ، کارکرد گردشگری و کارکرد زیبا شناختی است .

اساس شناخت فضای سبز موجود در  شهرها نه تنها ضرورت گسترش فضای سبز را جهت زیست بهتررا فراهم می سازد، بلکه بررسی کارکردها و میزان موفقیت آنها را بازگو می نمایید.

با توجه به اهمیت فضای سبز در شهرها بررسی همه ابعاد اینگونه فضاها ضروری است. در این تحقیق کارکردهای فضاهای سبز در 4 مورد اصلی به شرح زیر تحلیل می گردد.

1- کارکرد زیست محیطی: یکی از مهمترین کارکردهای فضای سبز، نقش ان در شرایط زیست محیطی است. تعدیل شرایط آلودگی هوا ، صدا  مهمترین آن است. ازطرفی همواره در برنامه ریزی های شهری، احداث فضای سبز در مجاورت صنایع و کارخانجات ، بزرگراهها ، گورستانها و ... توصیه می شود

2- کارکردگردشگری و گذران اوقات فراغت( اجتماعی ) بدیهی است این کارکرد همواره از فضاهای سبز ، انتظار می رود و این انتظار در محله های مسکونی بیشتر است.

3- کارکردترافیکی: فضاهای سبز مربوط به رفوژهای سبز است. بدیهی است که حضور رفوژ علاوه بر آنکه محدوده هر مسیر حرکتی را معین و مشخص می کند به رانندگان نیز کمک می کنند تا بدانند، محله های تغییر مسیر چه نقاطی است

4- کارکرد بصری و زیبا شناختی: هر چند فضای سبز در هر مقیاس و از هر نوع به خودی خود چشم نواز است، لیکن توجه به اصول طراحی، نقش این کارکرد را دو چندان می نمایید.

 پارکهای شهری

کارکرد فضای سبز در شهر و برنامه‌ریزی شهری

احداث جنگل و پارک‌های شهری در وهله‌ی اول بر روی روح و روان شهرنشینان تاثیر دارد و منجر به تلطیف روحیات و آرام نمودن روانی پریشان می‌شود که ناشی از فشارهای روزمره‌ی زندگی آن هم به طور خاصه در شهرهای امروزی است که هر روز با معضلاتی بیشتر چون مهاجرت، بیکاری، آلودگی صوتی و ... مواجه است. پس تصور کنید چنانچه شهری فاقد فضای سبز و پارک باشد چه پیامدهایی خواهد داشت. من یکی از آن را خواهم گفت و آن اینکه مردم برای گذران اوقات فراغت و استفاده از فضای آزاد وارد میدان‌هایی می‌شوند که در سر تقاطع‌ها ساخته می‌شوند آن گونه که در شهر مریوان می‌بینیم (میدان نوروز). تصور کنید چنانچه کودکی از روی غفلت وارد خیابان مجاور شود قطعا سانحه‌ای خواهد ساخت. لازم است در اینجا به ابتکار دکتر شیربر روانپزشک آلمانی اشاره کنیم. او طرحی را تحت عنوان باغچه‌های صنعتی در اواسط دهه‌ی 50 ارائه داد که در جوار کارگاه‌های صنعتی ساخته می‌شدند. او به هدف بالا بردن روحیه و بازدهی کار کارگران صنعتی این طرح را ارائه داد تا کارگران بعد از ساعات کارشان جهت لذت بردن از اوقات فراغتشان از آن استفاده کنند که این راهکار کاملا مفید و نتیجه‌بخش بود. اما بحث ایجاد پارک و فضای سبز از سویی دیگر به خاطر زیباسازی و منظر شهری مهم است زیرا یکی از موارد جذب توریست در عصر امروزه شهرهای زیبا می‌باشد و هر شهری جهت جذب توریست و استفاده از مزایای اقتصادی و فرهنگی آن نیازمند داشتن مدیریت شهری قوی است که بخشی از این مدیریت مربوط به ایجاد، کنترل و اهمیت دادن به پارک و فضاهای تفریحی است تا گردشگران بتوانند جهت اسکان و تفریح از آن استفاده کنند. طبق استانداردهای شهرسازی ایران که ماخوذ از کشور آلمان است سرانه‌ی فضای سبز برای هر نفر در سطح ناحیه‌ی شهری 8/1 متر مربع می‌باشد که در صورت مساعدتهای طبیعی می تواند از 3 تا 5 متر نیز در نظر گرفته شود. از طرفی با توجه به اهمیت فضای سبز و لزوم ایجاد آن در شهرها به منظور لطافت هوا، تفریح مردم و زیباسازی شهری نمی‌بایستی استاندارد مشخصی برای ایجاد فضای سبز وجود داشته باشد زیرا هر اندازه که این فضاها در سطح شهرها توسعه یابند کافی نخواهند بود.

فقدان پارک و فضای سبز در سطح شهرمان سالیانی است که ذهن اکثر ما را به خود گرفته است چرا که اگر به هر شهری در دنیا با جمعیت 132000 نفر (آمار سال 1385)سر بزنید لااقل در آن یک پارک خواهید یافت اما گویا جغرافیایی که ما در آن قرار گرفته ایم با همه فرق و به عبارتی تافته‌ی جدا بافته است. چرا که اولا به انسان به عنوان موجودی اجتماعی و خلاق به چشم ارزش نگریسته نمی‌شود و ثانیا مدیریت سالم در آن برای همه در هاله‌ای از ابهام است. اما خبری که ذهن خیلی از ماها را به خود مشغول ساخت تبدیل زمین 14هکتاری پارک شهر به احداث ایستگاه گاز سی.ان.جی است که در نشریه‌ی شماره ی 42 چیا خواندیم. تحت چه قانون و یا بهتر بگویم مصلحت عده‌ای خاص در یک شهر کاربری‌ها را تغییر می‌دهند و آیا اصلا در برنامه‌ریزی و اجرای یک پروژه مولفه‌های اساسی آن همچون سازگاری، مطلوبیت، آسایش، هزینه-فایده و ... در نظر گرفته می‌شود. زمینی که جهت احداث پارک بود ابتدا در قسمتی از آن چندین خانه‌ی مسکونی ساخته شد که محتملا آن نیز با روال سیستم بوروکراسی فعلی به محله‌ای تبدیل خواهد شد و حال قرار است در جلوی این خانه‌ها ایستگاه گاز احداث شود در حالی که در گوشه‌ی سمت راست آن بیمارستان اصلی شهر قرار گرفته است. راستی شما در کجای دنیا دیده اید که ایستگاه سوخت‌گیری ماشین و بیمارستان در نزدیکی هم ساخته شوند و این در حالی است که از نظر برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری جز کاربری‌های ناسازگار با هم هستند. البته می‌دانم که در ذهن شما علاوه بر اینها مسائل دیگری در باب نابسامانی‌های شهری همچون وضعیت آشفته‌ی محله‌ی چهارباغ وجود دارد و شاید خیلی از شماها بارها این را تکرار کرده‌اید که آسفالت کوچه و محله‌مان درست شود پارک برای خودشان.

و به یاد نظریات مکتب شیکاگو و داروینیسم اجتماعی در بحث اکولوژی شهری خواهید افتاد که رقابت بر سر تصاحب بهترین قسمت از زمین‌های شهری رابطه‌ی مستقیم با قدرت اقتصادی و سرمایه‌ای دارد و نیز خدمات‌دهی با پایگاه اقتصادی-اجتماعی. اما آیا درست است که با آنکه وانمود به زیستن در جامعه‌ای اسلامی می‌کنیم، کرامت و ارزش‌های انسانی را با پول و کالا بسنجیم. درست است که ما نیز از سیاست‌های غلط سرمایه‌داری در امان نیستیم ولی سعیمان بر آن باشد تا شکاف طبقاتی را دامن نزینیم و به بچه‌های معصومی که در حسرت داشتن محیطی که در آن بازی‌های کودکانه خود را انجام دهند خیانت نکنیم. در غیر این صورت از شعارهای عدالت‌طلبی و صداقت دست برداریم. البته توجیه کمبود بودجه شاید هنوز گرز دست عده‌ای باشد در حالی که خبرها از فضای شهرداری و شورای شهر که تشخیص اولیه‌ی مسائل و نیازهای شهری با آنهاست حکایت از چیزهای دیگری دارد، همچون غیب شدن ناگهانی بودجه‌ی بیت‌المال.

به پایان آمد این دفتر اما حکایت همچنان باقی است. در آخر لازم است ذکر کنم انجمن سبز چیا مراتب همدردی خود را با همشهریان عزیز در قبال نبود امکانات تفریحی در سطح شهر و وضعیت ناخرسند خیابان‌ها و محلات شهر اعلام می‌دارد و از همشهریان محترم خواهشمند است که برای داشتن شهری زیبا و آرام نسبت به این قضایا بی‌توجه نباشند. چرا که هیچ غیرممکنی در مقابل فکر و اراده‌ی انسان دوام نمی‌آورد و ما برای پیشبرد مباحث مربوط به بهداشت روانی شهروندان، تربیت نسلی سالم و پایدار و رونق صنعت توریسم نیازمند داشتن فضای سبز و پارک‌های تفریحی هستیم.