تا زمانی که بشر در عرصه گیتی زندگی می کند و پیش از آنکه پروسه حیات خاتمه یابد، همواره باید یاد بگیرد که چگونه زندگی کند، به چه نحو از مواهب الهی و منابع طبیعی برخوردار گردد. استفاده نامعقول از منابع طبیعی به بهانه های تامین زمین برای مسکن، زراعت، غذا و سایر امکانات زندگی، نفوس بشر را بسویی می کشاند که نتیجه آن پیشروی به طرف عرصه های اکولوژیکی طبیعت بکر و دست نخورده و یا تبدیل زمین های مرغوب زراعتی به شهرها و شهرکها می باشد.بقیه در ادامه مطلب...

زکات علم در نشر آن است. امام علی(ع)

منابع طبیعی


مسئولیتها در قبال منابع طبیعی

تا زمانی که بشر در عرصه گیتی زندگی می کند و پیش از آنکه پروسه حیات خاتمه یابد، همواره باید یاد بگیرد که چگونه زندگی کند، به چه نحو از مواهب الهی و منابع طبیعی برخوردار گردد. استفاده نامعقول از منابع طبیعی به بهانه های تامین زمین برای مسکن، زراعت، غذا و سایر امکانات زندگی، نفوس بشر را بسویی می کشاند که نتیجه آن پیشروی به طرف عرصه های اکولوژیکی طبیعت بکر و دست نخورده و یا تبدیل زمین های مرغوب زراعتی به شهرها و شهرکها می باشد.

 از این رو اراضی سرسبز جنگل وعلفچرهای شیب دار به زراعت های دیم بی حاصل تبدیل می‌شوند. جنگل های تخریب شده و چراگاه های فقیر و بی حاصل آخرین روئیدنی های رو به انقراض خود را در اختیار مالهای گرسنه قرار داده، حرارت بیابانها و داغی ریگزارهای تفدیده اراضی همجوار خود را درهم نوردیده و همه و همه حلقه محاصره بر انسان را لحظه به لحظه تنگ تر کرده و نهایتاً موجب افزایش بهره برداری انسان از سایر مناطق گردیده است. پیامد این مسئله کاهش ذخایر منابع طبیعی را به دنبال داشته است. به این صورت همواره سطح آبهای زیرزمینی پایین تر رفته، از میزان رطوبت و نهایتاً بارندگی کاسته شده، خشکسالی و قحطی را بدنبال دارد. از سوی دیگر حالت طبیعی نظام طبیعت یعنی نظم ایکوسیستم برهم می خورد تاجایی که محیط زیست اعم از زمین، هوا و آب آلوده تر شده و وقایع ناهنجار و حوادث خطرناک طبیعی از قبیل سیلابها و شتشوی حجم عظیمی از خاک های حاصلخیز زراعتی افزایش یافته است.

قطع و تخریب جنگلات

به تعقیب آن استفاده و بهره برداری انسان از طبیعت بیش از ظرفیت موجود آن و بدون رعایت هیچگونه اصول منطقی و علمی به شکل غیرمنصفانه و کاملا چپاولگرانه صورت می پذیرد. آنگاه به هر سو که بنگریم نتیجه همزیستی انسان و طبیعت چیزی جز حرکت به سوی ایجاد بی نظمی و اغتشاش در طبیعت و محیط زیست نمی باشد. روند رو به افزایش سیل در کشور سراسر مصیبت زده ما به خوبی نشانگر بروز اوضاعی است که بر منابع طبیعی وارد شده است. زیرا از یک سو بدلیل نبود امکانات و سهولتهای زندگی(آب، برق، نفت، گاز و غیره) که نتیجه تبعیض، تعصب و بیکفایتی دولتها، حکومتها و رژیمهای گذشته و فعلی است و از سوی دیگر بدلیل فقر اقتصادی و فرهنگی مردم، که توان خرید مواد وارداتی را ندارند اکثریت نفوس کشور جهت رفع نیازمندی های اولیه و ثانویه خویش به طبیعت و منابع طبیعی رجوع کرده اند.

قطع جنگلات

مثلا با وجود داشتن ذخایر عظیم نفت و گاز و سنگ زغال در کشور بدلیل عدم استخراج و در دسترس قرار نداشتن آن منابع مردم و حتی نهادهای دولتی برای تسخین و گرم کردن خانه ها و دفاتر خویش از چوب درختان و جنگلات استفاده می کنند. علاوتاً نانوایی ها، حمامها، رستورانتها، داشها و غیره نیز از چوپ جنگلات استفاده می کنند. همچنین بدلیل توزیع ناعادلانه زمین و سایر ثروتهای طبیعی و چپاول و غصب اراضی زراعتی و بخشش علفچرهای به یک قشر خاص، سایر مردم محروم و بی زمین جبرا یا اقدام به تصاحب زمینهای بکر و تخریب طبیعت زیبا کرده و یا به سوی شهرها مهاجرت نموده اند. روستائیان مهاجر در شهرها نیز بدلیل عدم توجه به مشکل سرپناه مردم از سوی دولتها، ناچاراً مردم فقیر به دامنه کوه ها و بالای تپه ها هجوم برده و از یک سو با غارت و چپاول خویش موجب تخریب منابع طبیعی(پوشش نباتی، سرسبزی و زیبایی زمین، فرسایش خاک دامنه ها و تپه ها) گشته و از سوی دیگر با انواع نیازمندی و از طریق مصارفات خویش سبب آلودگی محیط زیست(آلودگی هوا، آب، خاک، صدا، تولید زباله و بدرفت)     می گردند. و همچنین از سوی دیگر بدلیل افزایش تقاضا برای خرید و ساختن خانه، مردم شهرها تشویق به فروش زمینهای زراعتی شده و رونق خانه سازی نابودی باغات و فضای سبز در شهرها شده و سبب پیدایش شغل زمین فروشی و نهایتا زمین خواری و مافیای زمین شده که منجر به چپاول زمینهای طبیعی دولتی از سوی زورمندان نیز گردیده است.

قطع درختان جنگل

  اگر امروز با‌ این مشکلات به شکل اصولی و اساسی برخورد صحیح و مسئولانه نشود در آینده ممکن است خطراتی ایجاد کند که جلوگیری از آنها امکان پذیر نبوده و یا با هزینه های سنگین و مشکلات فراوان انجام پذیرد. درحال حاضر سخن گفتن از منابع طبیعی تجدید شونده بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، ضرورتی اجتماعی و انسانی که نمی تواند تنها به بحث‌های کارشناسی و سخنرانیها اکتفا نماید. بلکه باید در جهت تنویر افکار عمومی و افزایش معرفت اجتماعی در زمینه نگهداری منابع طبیعی گامهای اساسی برداشت و منابع طبیعی را به جامعه اعم از مردم عادی، مسئولان و سیاست گذاران و مراکز تصمیم گیرنده کشور به شکل درست آن معرفی نمود.